Phương pháp
Nội dung MindVN được biên soạn thế nào
Chúng tôi không tự sáng tác kiến thức y khoa. Mỗi bài viết được biên soạn từ tài liệu công khai của các tổ chức sức khỏe tinh thần uy tín trên thế giới, và dẫn nguồn để bạn tự đối chiếu. Trang này mô tả cách làm đó - kể cả những giới hạn của nó.
Nguồn quốc tế mà chúng tôi dựa vào
Nội dung MindVN được biên soạn từ một danh sách nguồn cố định, chỉ gồm các tổ chức đáp ứng đủ ba tiêu chí: (1) là tổ chức y tế công hoặc hiệp hội chuyên môn được công nhận, (2) tài liệu dựa trên bằng chứng và được chuyên gia của chính tổ chức đó duyệt, (3) tài liệu công khai và có thể kiểm chứng.
- WHO - Tổ chức Y tế Thế giới - chuẩn quốc tế về sức khỏe tinh thần cộng đồng và truyền thông an toàn về tự sát.
- NIMH - Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ - tài liệu giáo dục dựa trên nghiên cứu, cập nhật thường xuyên.
- APA - Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ - kiến thức nền về tâm lý học và trị liệu.
- NHS - Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh - hướng dẫn tự chăm sóc bằng ngôn ngữ đời thường, dễ điều chỉnh.
- MHA - Mental Health America - công cụ tự đánh giá và tài liệu hướng đến cộng đồng.
Toàn thư viện hiện dẫn 185 nguồn, trong đó 181 nguồn có liên kết mở thẳng ra bản gốc. Những nguồn chưa có liên kết được ghi rõ là "chưa có liên kết" ngay trong mục Nguồn tham khảo của bài, để bạn biết chỗ nào tự kiểm chứng được ngay và chỗ nào chưa.
Nguyên tắc biên soạn: điều chỉnh, không sáng tác
Quy tắc quan trọng nhất của chúng tôi: mọi thông tin y khoa đều phải truy được về đúng câu chữ gốc của nguồn. Chúng tôi dịch và điều chỉnh cho bối cảnh Việt Nam (từ ngữ đời thường, ví dụ gần gũi, áp lực học tập và kỳ vọng gia đình) - nhưng không thêm nhận định y khoa nào mà nguồn gốc không nói, và không đổi mức độ chắc chắn của một nhận định.
Khi chúng tôi không truy được về nguồn
Có những chi tiết không tìm được nguồn quốc tế tương ứng, nhất là số liệu riêng của Việt Nam: mức lương trung bình, phạm vi bảo hiểm y tế, thống kê di cư, chi phí một buổi trị liệu. Chúng tôi không đoán và không viết cho trôi chảy. Những chỗ đó mang một dấu chưa xác minh nguồn đặt ngay cạnh câu, để bạn biết chính xác nên tin phần nào.
Hiện toàn thư viện còn 54 chi tiết được đánh dấu như vậy. Con số này được đếm tự động từ chính nội dung mỗi lần dựng trang, nên nó không thể lệch với thực tế.
Ba mức rủi ro và cách xử lý
Không phải nội dung nào cũng có rủi ro như nhau, nên yêu cầu cũng khác nhau:
- Rủi ro cao. Nội dung về khủng hoảng, tự hại, thuốc và các công cụ sàng lọc. Phải có nguồn mở được liên kết, và bài không được đăng nếu trong bài còn bất kỳ chi tiết nào chưa xác minh được nguồn. Đây là nhóm duy nhất mà một dấu hỏi cũng đủ để giữ bài lại.
- Biên soạn từ nguồn. Các bài kiến thức, dịch và điều chỉnh từ tài liệu của WHO, NIMH, APA, NHS, MHA cho bối cảnh Việt Nam. Bài đăng được khi có nguồn kiểm chứng được, và những chi tiết chưa truy được nguồn thì hiện rõ ngay trong bài chứ không bị giấu đi.
- Rủi ro thấp. Kỹ thuật tự chăm sóc như bài tập thở, vệ sinh giấc ngủ, vận động. Vẫn ghi nguồn, nhưng mức độ rủi ro thấp nên yêu cầu nhẹ hơn hai nhóm trên.
Những gì chúng tôi chưa làm được
Nói thẳng để bạn không kỳ vọng nhầm:
- Không có hội đồng chuyên môn và không có chuyên gia lâm sàng duyệt từng bài. Đây là dự án cá nhân.
- Không chẩn đoán. Không nội dung nào ở đây nói bạn mắc bệnh gì, và không công cụ tự đánh giá nào thay thế được buổi gặp chuyên gia.
- Chưa gọi xác minh độc lập toàn bộ số đường dây nóng. Số nào chưa xác minh được đánh dấu rõ ngay tại chỗ.
- Không tự sáng tác kiến thức y khoa. Nếu một nhận định không truy được về nguồn, nó bị đánh dấu hoặc bị bỏ, không được viết cho có.
Nếu bạn phát hiện một điểm chưa chính xác, hãy cho chúng tôi biết qua trang góp ý. Mỗi góp ý về độ chính xác đều được xem xét và ghi nhận.
Nếu bạn đang cần giúp ngay
MindVN cung cấp thông tin giáo dục, không phải dịch vụ y tế. Không nội dung nào ở đây là chẩn đoán, và không công cụ tự đánh giá nào thay thế được buổi gặp với chuyên gia. Nếu bạn đang gặp khủng hoảng, hãy đến trang hỗ trợ khẩn cấp - luôn có đường dây sẵn sàng lắng nghe bạn.