BẢN NHÁP (draft) - chưa qua duyệt lâm sàng. Không phải nội dung chính thức.

Cách giúp người đang gặp khủng hoảng

Đường dây nóng Ngày Mai (sơ cứu tâm lý miễn phí)

096 306 1414 (đang xác minh)

13:00-20:30, Thứ 4-Chủ Nhật

Miễn phí, ẩn danh. Bạn có thể gọi để được hướng dẫn cách hỗ trợ người thân

Cấp cứu y tế / Phản ứng nhanh

115 / 113 (đang xác minh)

24/7

115 cấp cứu y tế · 113 khi có nguy hiểm tức thì đến tính mạng

Nếu ai đó quanh bạn có thể đang nghĩ đến việc làm đau bản thân, bạn có thể giúp - và bạn không cần phải là chuyên gia. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) mô tả cách hỗ trợ một người đang khủng hoảng qua ba bước đơn giản: Quan sát - Lắng nghe - Kết nối (Look, Listen, Link) [1].

1. Quan sát (Look)

Hãy để ý những dấu hiệu cho thấy ai đó đang gặp khó khăn nghiêm trọng: nói về cảm giác tuyệt vọng hoặc trở thành gánh nặng, rút lui khỏi mọi người, cho đi những thứ quan trọng, hoặc nhắc đến việc không muốn sống tiếp.

  • Hãy xem mọi lời nói về tự tử là nghiêm túc. Đừng cho rằng người đó chỉ “làm quá” hay “gây chú ý”.
  • Nếu có nguy hiểm tức thì đến tính mạng, hãy gọi cấp cứu (số ở trên) và đừng để người đó một mình.

2. Lắng nghe (Listen)

Bước quan trọng nhất thường chỉ là ở bên và lắng nghe.

  • Hỏi trực tiếp và nhẹ nhàng: “Mình thấy dạo này bạn rất mệt mỏi. Có khi nào bạn nghĩ đến việc làm đau bản thân không?” Hỏi về ý nghĩ tự tử một cách quan tâm không làm cho người đó nghĩ đến nó nhiều hơn - mà thường giúp họ nhẹ lòng vì cuối cùng cũng có người dám hỏi. [NEEDS SOURCE - reviewer xác nhận nguồn]
  • Lắng nghe mà không phán xét. WHO nhấn mạnh: hãy lắng nghe nhưng không ép người đó phải nói [1]. Để họ chia sẻ theo nhịp của riêng mình.
  • Đừng tranh luận, đừng xem nhẹ. Tránh những câu như “có gì đâu mà buồn” hay “nghĩ tích cực lên”. Thay vào đó: “Cảm ơn bạn đã nói với mình. Mình ở đây với bạn.”

Bạn không cần tự mình giải quyết tất cả. Vai trò của bạn là giúp người đó kết nối với hỗ trợ phù hợp [1].

  • Cùng họ gọi một đường dây nóng hoặc tìm một chuyên gia tâm lý / bác sĩ. Xem Danh bạ đường dây nóng.
  • Giúp tạo khoảng cách với những thứ có thể gây hại. Hạn chế tiếp cận phương tiện gây hại là một trong những cách bảo vệ hiệu quả nhất trong cơn khủng hoảng [2].
  • Đừng để người đang trong khủng hoảng cấp tính ở một mình. Ở lại, hoặc nhờ một người tin cậy khác ở cùng.
  • Theo sát sau đó. Một tin nhắn hỏi thăm vài ngày sau cho thấy bạn vẫn quan tâm.

Chăm sóc cả chính bạn

Hỗ trợ một người đang khủng hoảng có thể khiến bạn kiệt sức và lo lắng - điều đó là bình thường. Bạn cũng có thể gọi đường dây nóng để được hướng dẫn, và chia sẻ gánh nặng này với người khác thay vì gánh một mình.

Các số [1] [2] trong bài tương ứng với phần Nguồn tham khảo bên dưới.

Nguồn tham khảo

  1. WHO (2011). Psychological first aid: Guide for field workers.
  2. WHO (2025). Suicide - Fact sheet.
  3. WHO (2023). Preventing suicide: a resource for media professionals.